İşte Alevi-Sünni Çatışmasın Tarihi

İşte Alevi-Sünni Çatışmasın Tarihi

Şah&Sultan kitabında Prof. Dr. İskender Pala, çatışmasının temeline iniyor. İşte yüzyılardır süregelen bu çatışmanın temeli..

Prof. Dr. İskender Pala edebiyat alanındaki çalışmaları ve kitaplarının yanı sıra orduda yaşadıkları ve ordudan kopuşunu anlattığı ‘İki Darbe arasında’ adlı kitabıyla da belleklerimizde yer etmiş bir isim. Pala geçtiğimiz günlerde ‘Şah&Sultan’ isimli ilginç bir kitap çıkardı. İlginçliği konusundan geliyor. Çaldıran Savaşı, Şah İsmail ve Yavuz Sultan Selim’in anlatıldığı, çarpıcı bir aşkın hikayesi olan ‘Şah&Sultan’

Alevi-Sünni çatışmasının temeline götürüyor bizi. Tam da Aleviler’le ilgili hakların gündeme geldiği bir süreçte… Peki bu bir tesadüf mü? Pala neden şimdi Alevi-Süni çatışmasının kökenini anlatma gereği duydu?

Nagehan Alçı’nın Röportajı

Tam Aleviler’in talepleri gündemde iken Alevi-Sünni çatışmasının kalbini anlatan bir ‘Şah& Sultan’ adlı romanla çıktınız. Bu bir tesadüf mü?

Ben salt iyi bir roman yazmak emelinde olsaydım Şah İsmail ve Yavuz Sultan Selim gibi dikenli bir alana, patlamaya hazır bir ateşe yaklaşmazdım. Tarihimizde yazılacak yüzlerce roman konusu var. Ben Türkiye’de bir aydın sorumluluğunun peşine takıldım. Bundan önce Kürt açılımında hazırlıksız yakalandığımızı gördüm. Eğer o açılımın lafı edilmeden evvel üç tane roman yazılsaydı, iki sinema
filmi çekilseydi ve sonra Kürt açılımı denseydi, yani önce zemin oluşturulsaydı bu kadar kavga etmezdik.

SORUNUN DÜĞÜM NOKTASI

‘Şimdi de sırada Alevi kavgası var, onu engellemek istedim’ mi diyorsunuz?

Evet, düşündüm ki Kürt açılımından sonraki açılım Alevi açılımı olacak. Ben hiç olmazsa bu açılımda üzerime düşen görevi yapayım, dedim. Alevi-Sünni çatışması üzerine araştırmalar yaptım, yüz kadar kitap okudum. Bunların sonucunda bir araştırma kitabı yazabilirdim ama bu roman kadar etkili olmazdı. O nedenle oturdum ve bir roman yazdım. 

Yani size ilham gelmedi bu roman için..

Hayır, tamamen hedefe yönelerek yaptım. Bu meselenin kökü nerede diye araştırdım. İran Aleviliğinden farklı olarak Anadolu Aleviliğinin temeli Hz Ali ve Hz. Muaviye’ye dayanmıyor. Yavuz Sultan Selim ve Şah İsmail’e dayanıyor. İçerisinde Şaman kültüründen gelen unsurlar var, öbür tarafta İslam kültüründen gelme bir din algısı var. Bu günkü Aleviliğin yelpazesini makasın iki ucu gibi düşünürsek bir uçta Şamanizm’den beslenen, Ali’siz bir Alevilik pekala olabilir diyen, makasın diğer ucunda ise oruç tutan Aleviliği pekala görebiliriz. Bu geniş alanda problemlerin ortak düğüm noktası Çaldıran Savaşı. Onun için, onun romanını yazdım.

Alevi açılımına toplumu hazırlamak istediğinizi söylediniz. Hükümetle temasınız oldu mu?

Hayır, ben bunu birisinin gönlü olsun, birisine yaranayım ya da karşılık alayım diye yapmadım. Sadece bir aydın sorumluluğu ile hareket ettim.

Onlar sizinle temas kurdular mı?

Hayır. Kurmalarına da gerek yok! Bu kitabı okuyan insanlar hükümetin ileride yapacak olduğu çalışmalara zaten yatkın olacaklardır. Benim hükümet lehine değil, Türk devleti lehine bir şey yapmam söz konusu.

PROVOKASONLAR TUTMAZ

Çaldıran Savaşı’nın Alevi-Sünnni meselesindeki kilit taşı olduğunu söylediniz. O savaştan Yavuz Selim galip çıktı. Ya tersi olsaydı, Şah İsmail yenseydi… Bu günkü durum farklı olur muydu?

Çaldıran iki aslanın birbirine kükrediği, iki dolu testenin birbirine çarptığı ve birinin kırıldığı savaş. Kırılan İsmail değil de Selim olsaydı coğrafyamız fazla değişmezdi ama bu gün Alevi bir Türk devleti olurdu. Sünniler de muhtemelen şu anki Aleviler gibi hak iddia eder durumda olurlardı. Yani resim tersine çevrilirdi.

Nüfuz olarak farklılık olur muydu? Ortadoğu’da daha mı etkin olurduk mesela?

Evet, Ortadoğu’da daha farklı bir yapı olurdu. İran’la çok daha yakın olurduk. Çünkü Safevi devleti Şiilik esasları üzerine belli Türk yaptırımlarını ve geleneğini koymuş olan bir Aleviliği benimsiyordu. O günkü adı Kızılbaşlık’tı. İsmail kazansaydı İran’ın Türk Kızılbaşlığı ile daha içli dışlı olması sağlanırdı.

Türkiye’deki Aleviler Şah İsmail’e nasıl bakarlar?

Hiç şüphesiz ‘pirimiz’ diye. Bu günkü Aleviliğin temel kitaplarından biri Şah İsmail’in buyruklarıdır. Onun şiirleri kutsal metinler gibidir.

Yavuz Sultan Selim’e nasıl bakarlar?

Öfkeyle tabii. Düşünün bir günde 28 bin insan ölüyor Çaldıran’da. Bunun 21 bine yakını Şah’ın askerleri. Orada birbiri ile savaşan insanlar aynı dili konuşuyordu, aynı kültürden geliyordu, aynı dine sahipti. Kardeştiler. Habil ile Kabil’de olan, Timur ile Yıldırım’da oldu, Yavuz ile Şah İsmail arasında da oldu. 12 Eylül’de bizde de oldu.

Kürt meselesinde kavga somut ve sert. Sonuçta ortada terör de var. Alevi meselesi ise daha derinden. Gazi gibi, Malatya gibi, çok acı katliamlar yaşandı tabii. Siz yeniden bir Alevi-Sünni çatışması potansiyeli görüyor musunuz?

Öyle bir katliam bir daha yaşamayız. Artık insanlar bilinçlendi. Bu saatten sonra kimse o provokasyonları yutturamaz bize. Bir de çok büyük bir değişim var ülkede!

CHP’DEKİ BÜYÜK DÖNÜŞÜM

Nedir o değişim?

CHP’nin başında bir Alevi var. Düşünün, Atatürk’ün kurduğu partinin başında, onun Dersim’de farklı bir yaptırım uyguladığı bir inanışın temsilcisi var. Bu büyük bir değişim ve dönüşüm. Tayyip Erdoğan bu ülke için ne kadar büyük şans ise Kılıçdaroğlu da aynı şekilde.

Aleviler açısından bu gün ne sorun var?

Bir defa kimlik sorunu var. Zaten bakın oturma eylemleri vs ile rahatsızlıklarını gösteriyorlar. Artık açık yüreklilikle kendilerine ‘Kızılbaş’ diyebilmeli insanlar. Halbuki beş yıl öncesine kadar ‘ben Aleviyim’ diyemiyorlardı. Ben dayatmalara uğramış bir insanım. Onun için bütün dayatmalara karşıyım. Herkes kendi kimliğini açıkça yaşasın. Yaşamazsa içten pazarlıklı olacaktır.

İnsanların kimliklerini rahatça söyleyebilmeleri için bu ülkede neyin değişmesi gerekir?

Çok kolay! Mesela din eğitimini onlara kendi istedikleri şekilde verebilmeliyiz.

Diyanet’te bir şeyler değişmeli mi?

İşin siyasi boyutlarını ben bilmem ama dini özgürlükleri vermek gerekir. Bu insanlar nasıl inanıyorlarsa öyle ibadet etsinler. İbadet yerlerini cemevi olarak kullanacaklarsa kullansınlar. İbadetleri musiki ile iç içeyse bırakın öyle ibadet etsinler. Bir kültür merkezi de pekala ibadethane olarak kullanılabilir. İllaki adına ibadethane demenin manası yoktur.

Dersim katliamına ve katı Sünni bakışına rağmen yıllardır Aleviler’in çoğunluğu CHP’yi destekliyor. Neden sizce?

Ben bunu hiç yorumlayamıyorum. Biliyor musunuz, 50′lerden beri Dersim’de en çok konulan isim Kemal.

O yüzden sırada hükümetin Alevi açılımı varsa bu açılıma
sırf hükümete karşı durmak için en çok Aleviler itiraz edebilir.
Ne dersiniz?

O zaman da hakikatler görülür. Tarihsel süreçte iki tarafın da menfaatperest grupları olmuştur. Birilerinin böyle bir açılımdan rahatsız olacaklarını ben de görüyorum. Ama pek çok insan da önyargısını kıracaktır.

Yeğenim orduya girmek istiyor, mani olmuyorum

Son dönemdeki gelişmeler ve özellikle referandum sonrasında askeri vesayetin kırıldığı yönünde emareler var. Siz bu sistemin kurbanlarındansınız. ‘İki darbe arasında’ adlı kitabınızda orduda yaşanılan dramları çok canlı anlatıyorsunuz. Vesayet düzeninin yıkıldığını düşünüyor musunuz?

Tabii, yıkıldığına inanıyorum. Türk devleti belki 7 bin yıldır
ordu millettir. Ordu millet olmanın reflekslerimizde bir yaptırımı vardır. Bundan kolay kurtulunmaz. Ama ben iki yıldır gördüm ki artık ordu milletten demokratik millete doğru gidiyoruz.

Bu şartlarda yeniden ordunun içinde yer almak ister miydiniz?
Bugün orduya girer miydim? Yeğenim girmek istiyor ve ben de ona mani olmuyorum…

11 Ekim Pazartesi 2010  ~ Güncel


Güncel    Kategorisindeki Diğer Haberler

POPÜLER ARAMALAR

su gibi adayları,aziz yıldırım serveti,peşinatsız taksitle araba,EMİNE ERDOĞAN İLETİŞİM,emir preldzic sevgilisi,geleceğin meslekleri 2011,Www gidatarim com,tansiyon neden düşer,www farkliulkuculuk com,emine ülker tarhan kimdir,hava durumu 1 aylık,yeni açılan üniversiteler 2011,metok,berk oktay öldümü,sümeyye erdoğan kaç yaşında,seçim kağıtları,mayk taysın boks maçları,koç lisesi taban puanı 2010,tansiyonu ne dengeler,erhan mete kimdir eski ev alinir mi,mhp komik karikatürler,kurtlar vadisi haber haberler haberi haberleri sondakika g ncel spor magazin ekonomi siyaset,seda sayan fantazileri,rokettugba skış ızle,ercıss tv,deccal,suriyede petrol varmı,uzman tv ayak parmaklari kasinti sisme kizarma,bursa mudanyada motor kazası,kink boks,arenada hagi coşkusu,eski 250 bin tl degeri varmi,elektronik kelepçe sistemi son dakika,Belediyelerden ilözelidaresine devrolan işkur işcilerine kadrovarmı,antalya benzin cafeler kime ait,sesimin kalınlaşması için ne yapmalıyım,mecidiyeköy zincirleme kaza son dakika,jandarma dma aracı,sneijder melo ve emre\den taş-makas-kağıt oyunu,sankonu sahibi kim,prim affı ile ilgili son haberler,yankı gazetesi son dakika haberleri,suriyede kadınlara yapılanlar,Günde kaç kez tuvalete girilmeli